Module 11: De codificatie van On2, Eddie Torres en het moderne lesprogramma

De kernthese

Mambo was moeilijk te onderwijzen zolang het alleen in de clubs leefde. Eddie Torres heeft het dansen op de 2 niet uitgevonden. Hij nam de On2-timing waarmee hij was opgegroeid, gaf die tellen, namen en een volgorde, en maakte er een lesprogramma van dat leraren overal konden doorgeven.

De Mambo King Code

In de jaren 70 was er bijna nergens een plek om mambo te leren. De meeste Palladium-dansers waren gestopt of gaven geen les, en de ballroomketens onderwezen een stijl die er totaal niet op leek. Dus leerde Torres, net als de meeste dansers van zijn tijd, door te kijken. Veel oudere dansers telden helemaal niet. Zoals Palladium-danser Luis "Máquina" Flores het zei: "Je danste op de clave, punt."

Van straatdanser tot leraar

Torres werd in 1950 geboren en groeide op in Spanish Harlem, net als Tito Puente. Zijn zus gaf hem zijn eerste dansles. Als tiener ging hij naar Puente kijken in de Corso, de club die na het Palladium het thuis van de mambo werd, en danste hij vlak voor het podium. Op een zondag zei Puente tegen hem dat hij erover moest denken professioneel te gaan dansen en een act moest samenstellen.

De belangrijkste partner in wat volgde was June LaBerta, een lerares ballroommambo. Zij moedigde Torres aan om tellen aan zijn dansen te koppelen, zijn passen een naam te geven en een lesprogramma op te bouwen. Torres beschreef het later als "wetenschap en poëzie die samenkomen". Volgens sommige verslagen leerde zij dit ritme ook aan andere dansers.

Dit werd bekend als New York Style On2, of Eddie Torres Timing: de basispas wordt geteld als 1-2-3, 5-6-7, en de break (de richtingsverandering) valt op 2 en 6. Torres noemde het de "straatversie" van de mambo, de manier waarop zijn generatie al danste. On2 zelf is ouder: een schema in Dance Magazine uit 1953 toont al een mambobasispas op een telling van 2-3-4, 6-7-8.

Een filosofie onderwijzen

De belangstelling was in het begin klein. "Een volle les was in die tijd, in de jaren zeventig, voor mij misschien drie tot vijf mensen," herinnerde Torres zich.

In 1980 begonnen Eddie en zijn vrouw Maria Torres op te treden met het orkest van Puente als de Tito Puente Dancers, en ze werkten ongeveer twintig jaar met hem samen. Andere dansers waarschuwden Torres dat hij het zonder de Hustle nooit zou redden, terwijl Puente het publiek opriep terug te keren naar de mambo en de dans levend te houden.

Het keerpunt kwam in 1987, toen Puente Torres vroeg een show te choreograferen in het Apollo Theater in Harlem (Module 12). The New York Times laat zijn onderwijs van salsa als techniek beginnen bij die show. Dansers uit zijn nieuwe gezelschap openden later hun eigen scholen, en zo verspreidde zijn methode zich.

Torres staat algemeen bekend als "The Mambo King". Zijn systeem was niet het enige: in 1987 richtten Angel en Addie Rodríguez Razz M'Tazz op, waarvan de basispas begint en breakt op de 2 (2-3-4, 6-7-8), soms "power 2" genoemd.

Het besturingssysteem van moderne Salsa

Een benoemd, geteld lesprogramma kan reizen. Een vroege lijst met shines bevatte ongeveer 25 passen; in 2004 had zijn lesprogramma zo'n 300 shines en 200 draaipatronen. Hetzelfde voetenwerk kon nu in Tokio, Londen of Milaan worden onderwezen. Dat hielp de mambo levend te houden, en het maakte van een buurtdans ook iets dat in lessen wordt verkocht, waar dansers nog steeds over discussiëren.

Break on 2 en dynamische balans

Breaken op de 2 voelt anders dan dansen op de 1, en de redenen zitten in de muziek.

De mechanische verschuiving

De vroege salsadansers in New York dansten meestal On1, met de break op de eerste tel, zoals het grootste deel van de wereld nog steeds doet. Maar salsamuziek zit vol accenten naast die downbeat: de clave en de conga spelen allebei tegen de 1 in. Als je Torres-timing danst, stap je op de 1 zonder er het grote moment van te maken, en verander je van richting op de 2: de leader breakt naar achteren en de follower naar voren.

De conga slap raken

Torres en andere On2-leraren vragen hun studenten te luisteren naar de conga slap op de 2, deel van de tumbao, het herhalende patroon van de conga. Als je daarmee breakt, stem je je lichaam af op een geluid dat steeds terugkomt.

Veel dansers zeggen dat breaken op de 2 vloeiender voelt, alsof de stap blijft doorrollen in plaats van te landen. Etnomusicoloog Sydney Hutchinson zag dat Torres-dansers vaak net iets vóór de 1 en de 5 stappen, zodat het gevoel iets dichter bij de 2 ligt dan de telling doet vermoeden. Om het bij te houden, heb je een stabiele, actieve core nodig.

Elke keer dat je vandaag breakt op de 2, gebruik je een telling die Torres en LaBerta onder woorden brachten vanuit het straatdansen van hun tijd.

Kijken en luisteren

• ¡A Bailar! The Journey of a Latin Dance Company (1988), een documentaire van Catherine Calderón over de eerste jaren van het gezelschap van Eddie Torres.
• Tito Puente, Dance Mania (1958). Bigbandmambo uit het Palladium-tijdperk waarop On2-dansers nog steeds optreden.

Verder lezen en bronnen

• McMains, Juliet. Spinning Mambo into Salsa: Caribbean Dance in Global Commerce. Oxford University Press, 2015. Hoofdstuk 4, "On-1 versus On-2: Rhythm Debates", behandelt het timingdebat en de plaats van Torres daarin.
• Hutchinson, Sydney. "Mambo On 2: The Birth of a New Form of Dance in New York City." Centro Journal 16, nr. 2 (2004): 108-137. Gebouwd op interviews met Torres en Angel Rodríguez: zijn eerste jaren, June LaBerta en de twee On2-methoden.
• Bloom, Julie. Dansartikel in The New York Times, 29 juli 2007. Een kort verslag van hoe Torres het clubdansen na de Apollo-show van 1987 naar de studio bracht.